یکی از مهم‌ترین عواملی که موجب طولانی شدن غیبت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه گردید، این بود که امت اسلامی پس از آن‌که از زمان سقیفه گرفتار انحراف شد، سرانجام امام حسین علیه‌السلام را تنها و بی‌یاور در کربلا رها کرد؛ تا آنجا که خون پاک آن حضرت بر زمین ریخته شد و آن فاجعه عظیم رخ داد؛ فاجعه‌ای که اسلام همانند آن را هرگز تجربه نکرده است.
شهادت امام حسین علیه‌السلام نقطه‌ای سرنوشت‌ساز در تاریخ امت اسلامی به شمار می‌رفت؛ حادثه‌ای که میزان آمادگی امت را برای پاسداری از امانت الهی آشکار ساخت. هنگامی که امت از یاری امام زمان خویش ناتوان ماند، دیگر شایستگی پذیرش حکومت عدل الهی به رهبری حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه را نداشت.
از همین‌رو می‌توان دریافت که بسیاری از پراکندگی‌ها، ضعف‌ها و گرفتاری‌هایی که پس از آن دامنگیر امت شد، با این جنایت بزرگ، یعنی تنها گذاشتن امام حسین علیه‌السلام و مظلومیت اهل‌بیت علیهم‌السلام، ارتباط دارد.
این مسئولیت تنها متوجه کسانی نبود که مستقیماً در قتل آن حضرت شرکت کردند، بلکه آثار آن جامعه‌ای را نیز فرا گرفت که سکوت کرد، یا کوتاهی نمود، یا به آن رضایت داد، و یا وظیفه خود را در یاری حق انجام نداد. ازاین‌رو خداوند متعال می‌فرماید: ﴿وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْکُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ﴾. هرگاه فتنه فراگیر شود، آثار آن همه را دربرمی‌گیرد، مگر کسانی که وظیفه الهی خود را در دفاع از حق به انجام رسانده باشند.
در اینجا پرسش اصلی مطرح می‌شود: این نقص تاریخی چگونه جبران می‌شود؟
جبران این کاستی تنها با اظهار محبت و ولایت‌مداری تحقق نمی‌یابد؛ بلکه زمانی تحقق پیدا می‌کند که امت اسلامی بر محور نهضت حسینی گرد هم آید و در عمل ثابت کند که دیگر آن امتی نیست که امام خویش را تنها گذاشت، بلکه آماده است در هر زمان مسئولیت یاری ولیّ خدا را بر عهده بگیرد. از همین‌جا اهمیت استثنایی زیارت اربعین آشکار می‌شود.
اربعین تنها موسم احساسات و عواطف نیست، بلکه اعلامی جهانی و همیشگی است که امت اسلامی آنچه را بر امام حسین علیه‌السلام گذشته است محکوم می‌کند، از قاتلان آن حضرت بیزاری می‌جوید، پیمان خود را با راه و آرمان او تجدید می‌کند، و در عمل اعلام می‌دارد که در هر زمان در کنار حق خواهد ایستاد.
ازاین‌رو میلیون‌ها مؤمن را می‌بینیم که زیر پرچم امام حسین علیه‌السلام گرد هم می‌آیند، وفاداری خود را اعلام می‌کنند، مال و توان خویش را در این راه صرف می‌کنند، سختی‌ها را به جان می‌خرند و با خدمت به یکدیگر، تصویری زنده از امتی ارائه می‌دهند که می‌خواهد شایستگی یاری حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه را به دست آورد.
اربعین مدرسه‌ای عملی است که انسان در آن روحیه فداکاری، ایثار، وحدت، اطاعت، خدمت به مؤمنان و استقامت بر اصول را می‌آموزد؛ ویژگی‌هایی که همگی از صفات لازم یاران حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه به شمار می‌روند. ازاین‌رو باید به اربعین به چشم یک طرح بزرگ برای آماده‌سازی امت نگریست، نه صرفاً یک مناسبت سالانه. شعار همیشگی ما باید تقویت این شعیره الهی، پاسداری از آن، و گسترش آثار ایمانی، اجتماعی و فرهنگی آن باشد.
هرچه پیوند امت با امام حسین علیه‌السلام عمیق‌تر شود، وفاداری آن به رسالت حسینی بیشتر گردد و به تحقق اهداف نهضت آن حضرت نزدیک‌تر شود، به همان اندازه برای به دوش گرفتن پرچم حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه شایسته‌تر خواهد شد و به لطف الهی، به افتخار تعجیل در فرج مبارک آن حضرت نزدیک‌تر می‌گردد.